Cục Thống kê - Bộ Tài chính cho biết, quý III/2025, GDP ước tính tăng 8,23% so với cùng kỳ năm trước, chỉ thấp hơn mức tăng 14,38% của cùng kỳ năm 2022 trong giai đoạn 2011-2025. Trong cấu phần tăng trưởng thì đóng góp từ cấu phần công nghiệp và dịch vụ chiếm tỉ lệ lớn.
Cấu phần công nghiệp và xây dựng đang dần đóng góp tăng trưởng mạnh kể từ 2022
Để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP cả năm 8% thì quý 4 nền kinh tế phải đạt tăng trưởng 8,4%, đây là mức tăng cao nhất từ năm 2011 trở lại đây. Còn để đạt tăng trưởng GDP cả năm 8,3% thì tăng trưởng quý 4 phải đạt 9,5%, và muốn đạt mục tiêu tăng trưởng GDP cả năm đạt 8,5% thì tăng trưởng quý 4 phải đạt 10,2%. Những con số khá lớn và có phần khó khăn khi biến động chính trị và câu chuyện thương mại toàn câu đang có nhiều biến số.
Và câu chuyện từ mảng kinh tế phi chính thức
Kinh tế phi chính thức là thuật ngữ đã được để cập ở khoảng 10 năm trở lại đâ khi đây một chủ đề mà cả IMF, WB và Chính phủ Việt Nam đều quan tâm khi bàn về “mở rộng nền kinh tế chính thức” để tăng GDP thống kê.
“Khu vực kinh tế phi chính thức được hiểu một cách chung nhất, là tập hợp các đơn vị sản xuất ra sản phẩm vật chất và dịch vụ với mục tiêu chủ yếu nhằm tạo ra việc làm và thu nhập cho người lao động. Các đơn vị này thường hoạt động với tổ chức quy mô nhỏ, quan hệ lao động chủ yếu dựa trên lao động không thường xuyên, quan hệ họ hàng hoặc quan hệ cá nhân hơn là những quan hệ qua hợp đồng với những đảm bảo chính thức”.
Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và Cơ quan Thống kê Liên hợp quốc (UNSD)
Mở rộng nền kinh tế chính thức – dư địa tăng GDP từ khu vực phi chính thức
Khu vực kinh tế phi chính thức hiện vẫn chiếm khoảng 18-22% GDP của Việt Nam và tạo việc làm cho gần 2/3 lực lượng lao động (số liệu ước tính trước 2020 theo worldeconomics )
Tuy nhiên, phần lớn hoạt động trong khu vực này chưa được ghi nhận đầy đủ trong thống kê quốc gia, dẫn tới việc quy mô GDP thực tế có thể đang bị đánh giá thấp. Theo ước tính của IMF và OECD, nếu Việt Nam cải thiện năng lực thống kê, mở rộng đăng ký kinh doanh, quản lý thuế và bảo hiểm xã hội cho nhóm lao động tự do, phần giá trị gia tăng chưa được ghi nhận – tương đương khoảng 7–10% GDP – có thể được “chính thức hóa” và bổ sung vào GDP danh nghĩa.
Điều này không làm nền kinh tế giàu lên ngay lập tức, nhưng giúp phản ánh trung thực hơn quy mô thực của nền kinh tế, cải thiện các chỉ tiêu vĩ mô như tỷ lệ nợ công/GDP và tăng sức hấp dẫn đầu tư. Kinh nghiệm từ các quốc gia trong khu vực như Indonesia hay Philippines cho thấy, chính thức hóa khu vực phi chính thức có thể giúp GDP tăng thêm 6–9% sau vài năm.
Với Việt Nam, đây là dư địa tăng trưởng tiềm năng đáng kể, nếu đi kèm cải cách thể chế, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp nhỏ và thúc đẩy tính minh bạch trong thống kê kinh tế quốc gia.
